Analyse: de Internationale atletiekfederatie IAAF staat op ontploffen

De International Association of Athletics Federations (IAAF), beter gekend als de internationale atletiekfederatie, staat in voor de organisatie van verscheidende atletiekwedstrijden. Van de wereldkampioenschappen tot de Diamond League waar ondermeer ook de Memorial Van Damme op de kalender staat. In 2015 kreeg het IAAF met de Brit Sebastian Coe een nieuwe voorzitter. En zoals dat wel vaker het geval is bij de troonsopvolging binnen een machtige organisatie vallen er steeds meer lijken uit de kast. deSportonoom zet alle feiten eens op een rij.

Corruptie en doping

De ex-voorzitter van de Internationale Atletiekfederatie, de Senegalees Lamine Diack, organiseerde corruptie bij de IAAF. Volgens het WADA (wereldantidopingagentschap) liet hij zelfs afpersing van atleten toe.

Het WADA vroeg een onafhankelijke commissie onderzoek te doen naar onregelmatigheden bij de IAAF. De onafhankelijke onderzoekscommissie schoot in actie na een onderzoek naar dopinggebruik in Rusland van de Duitse tv-zender ARD en de Franse sportkrant L’équipe.

In een lijvig rapport beschuldigden de onderzoekers, onder leiding van de Canadese ex-voorzitter van het WADA Dick Pound, het Russische antidopingbureau (Rusada) ervan grootschalig dopinggebruik toegestaan te hebben en positieve tests in de doofpot te hebben gestoken. De bevindingen bleven niet zonder gevolg. De IAAF schorste, op aanbevelen van de onafhankelijke onderzoekscommissie, de Russische atletiekfederatie. Door die beslissing mogen Russische atleten momenteel niet deelnemen aan de Olympische Spelen in Rio in augustus dit jaar.

De belangrijkste punten uit het WADA-rapport even voor u opgesomd:

  • Positieve dopingstalen werden vernietigd en verdoezeld in Rusland. Atleten betaalden om te frauderen met tests.
  • Minstens 1.400 dopingstalen in Rusland (al dan niet positief) werden vernietigd tegen de wil van het WADA in.
  • Het WADA wil dat de atletiekbond IAAF Rusland schorst en alle Russische atleten gebannen worden uit alle competities tot het land zijn antidopingbeleid op orde krijgt. Ook al kost de atleten dat de Spelen in Rio.
  • Het WADA beveelt aan om vijf atleten en vijf trainers levenslang te schorsen.
  • Het WADA beschuldigt de Russische regering van betrokkenheid bij het dopingschandaal.
  • Het WADA wil de accreditatie van het Russische antidopinglab afnemen en de directeur ontslaan.

Vitali Moetko, de minister van Sport in Rusland, ziet het zover niet komen. Volgens hem moet de internationale atletiekfederatie IAAF de belangen van de sport beschermen waarin het “buitenspel zetten van belangrijke tegenstanders zonder voldoende bewijzen en het imago van een land beschadigen” geen plaats hebben. Hij kondigde aan om te strijden voor de eerlijke atleten, die niet mogen lijden onder de misstappen van degenen die de regels gebroken zouden hebben.

De minister liet eveneens verstaan dat hij opheldering zal geven over het Russische antidopingagentschap. Dat verloor haar licentie na beschuldigingen van geknoei met controles. Volgens de Russische minister van sport is er geen twijfel dat het Russische agentschap de WADA-regels respecteert.

Favoritisme

De onafhankelijke commissie presenteerde in 2015 ook een tweede rapport waarin het hard uithaalt naar Lamine Diack (82), tot augustus de IAAF-voorzitter. De onafhankelijk commissie verwijt hem van samenzwering en corruptie bij de federatie, het toelaten van fraude bij het toewijzen van marketingrechten en WK’s en het afpersen van atleten.

Op grond van het onderzoek van de onafhankelijke commissie had de Senegalese ex-voorzitter van de IAAF last van favoritisme. Hij zette een informele en onwettige bestuursstructuur op poten bij de IAAF waarvan Diacks advocaat, een ex-antidopingchef van de IAAF en Diacks zonen deel van uitmaakten. Volgens Pound en zijn onafhankelijke commissie zat corruptie bij de atletiekfederatie eenvoudigweg ingeslepen en waren meerdere toplui op de hoogte van discriminatie en corruptie binnen de IAAF. In het rapport van Pound werd gevraagd om de atletiekfederatie te zuiveren en nieuwe toplui aan te stellen. Zij stelde de Britse ex-atleet Sebastian Coe voor als ideale voorzitter van de IAA. Nochtans maakt Coe al sinds 2007 deel uit de van de IAAF-top.

Daarnaast werden sportfederaties wereldwijd opgeroepen om hard op te treden tegen mensen die de ethische regels in hun sporttak niet respecteren. Hij riep eveneens zijn vertrouwen uit in de Franse justitie, aangezien het hoofdkantoor van de IAAF in Monaco is gelegen, om de schuldigen in het IAAF-schandaal te straffen. Franse speurders schoten eind vorig jaar in actie tegen Lamine Diack. Hij is in staat van beschuldiging gesteld wegens witwassen en passieve corruptie. Bij huiszoekingen zijn verschillende documenten, computers en een smak geld in beslag genomen. Tegen de zoon van Lamine Diack, Papa Massata Diack, is een internationaal aanhoudingsbevel uitgevaardigd.

Die druk is Lamine Diack te veel geworden. De 82-jarige Senegalese ex-baas van de internationale atletiekbond IAAF en erelid van het Internationaal Olympisch comité IOC leverde ondertussen zijn titel bij het IOC in. Diack heeft de beslissing om op te stappen als erelid van het IOC bekendgemaakt, een dag nadat hij door het IOC voorlopig geschorst was.

Sancties

Voor sommige atleten wil het WADA een levenslange schorsing. Daarbij horen de Olympische kampioene op de 800 meter Maria Savinova en Jekaterina Pojstogova, die brons won op dezelfde 800 meter.

Het WADA-rapport over het dopingschandaal in Rusland en de corruptie binnen de IAAF heeft voornamelijk als doelstelling om Rusland én het IAAF wakker te schudden om schoon schip te maken. De atleten zijn, volgens Pound, een deel van het probleem, maar niet het probleem zelf. Het lijkt eerder nog een erfenis uit de Sovjetperiode waarvan de Russische autoriteiten zelfs op de hoogte zijn.

Aangaande het luik over de Internationale Atletiekfederatie IAAF zijn naast sportieve corruptie ook criminele feiten ontdekt. Die informatie over crimineel gedrag van toplui binnen het IAAF werd doorgegeven aan Interpol en is ondertussen bij Franse onderzoekers beland.

Door alle heisa staat Russisch labdirecteur Gregori Rodsjenkov niet langer aan het hoofd van het antidopinglaboratorium in de Russische hoofdstad. De man trok zijn conclusies na het corruptieonderzoek. In een vernietigend rapport beschuldigde het Wereldantidopingagentschap WADA labdirecteur Gregori Rodsjenkov ervan het brein te zijn achter een wijdvertakt dopingsysteem in de Russische atletiek. Het dopinglab moest zelfs zijn WADA-accreditatie inleveren. Twee jaar geleden was het lab in de aanloop naar de Olympische Winterspelen in Sotsji al eens op non-actief gezet, omdat de kwaliteit van het geleverde werk niet voldoende bleek te zijn.

Meningen over de spilfiguren

Belgisch hordeloper Michael Bultheel hoorde van zijn collega’s al duistere praktijken tijdens dopingcontroles bij zijn Russische collega’s. Een opvallend verhaal is dat van Sergej Sjoebenkov, de wereldkampioen op de 110 meter horden, tijdens het Europees teamkampioenschap in Rusland. Sjoebenkov zou bij de dopingcontrole zijn middenvinger hebben opgestoken en doorgelopen zijn, zonder dat er gevolg gegeven werd aan zijn gedrag.

Het valt hem op dat veel Russische atleten weinig of niet te zien zijn op de internationale wedstrijden. Vroeger zijn er wel al Russen tegen de lamp gelopen, maar dat waren eerder de kleine garnalen. Ze lopen ook steeds hun snelste tijd op het Russische kampioenschap en presteren dan vaak goed op de grote kampioenschappen. Tijdens de voorbereiding en na zo’n topwedstrijd lopen ze minder in de picture. Er wordt nu in feite bevestigd wat internationale topatleten al langer vermoedden. Er zijn veel atleten die zich bestolen voelen.

De Franse sportkrant L’équipe bracht een getuigenis over Lilia Sjoboechova, winnares van de marathons van Londen en Chicago, die ruim 400.000 euro zou hebben moeten betalen aan de Russische atletiekbond. Die zou dan op zijn beurt met dat geld iemand bij de IAAF omgekocht hebben om een positief dopingresultaat te verdoezelen.

Uiteindelijk is ze wel geschorst voor drie jaar en twee maanden, maar opvallend genoeg kreeg ze van het WADA zelf een strafvermindering omdat ze voluit zou hebben meegewerkt aan het onderzoek dat nu gelopen heeft. Toen Sjoboechova dit jaar de schorsing opliep kreeg haar echtgenoot plots 300.000 euro op zijn rekening gestort door de Russische voorzitter, ook de penningmeester van de IAAF. De Internationale Atletiekbond liet al weten een onderzoek gestart te zijn. Sjoboechova is geen alleenstaand geval. De Turkse Asli Alptekin won goud op de 1.500 meter op de Olympische Spelen in Londen. Ze testte nadien positief. Ook zij zou benaderd zijn om tegen betaling dat positieve dopingresultaat te verdoezelen. Maar ze weigerde. Volgens de Sunday Times bestaat er een lijst van acht namen die geschorst hadden moeten zijn, maar toch konden deelnemen aan de Spelen 2012 in Londen. Bij die acht zitten ook winnaars van Olympisch goud en zilver.

In 2011 zou Diack naar verluidt 1 miljoen euro hebben ontvangen. Ook de voormalige baas van het antidopingprogramma van de IAAF, Gabriel Dollé, zou geld hebben aangenomen om positieve resultaten te verdoezelen.

De Canadese sportadvocaat Richard McLaren maakt gewag van een groep mensen die niet alleen geld hebben verdiend met afpersing en omkoping, maar diezelfde mensen hebben ook uitslagen gemanipuleerd van internationale atletiekwedstrijden. De vergelijking met de internationale voetbalfederatie FIFA wordt snel gemaakt, maar de IAAF zou het nog bruiner hebben gebakken.

De ARD laat in zijn reportage weten dat het misbruik zich niet enkel beperkt tot de atletiek. De hierboven beschreven praktijken zouden ook in het zwemmen, wielrennen, biatlon, gewichtheffen en langlaufen plaatsvinden.

Twee getuigen die opgevoerd worden door de Duitsers zijn de voormalige Russische dopingjager Vitali Stepanov en zijn vrouw Julia Roesanova, een ex-800-meterloopster. Stepanov geeft toe dat verschillende sportbonden geld aanbieden om positieve tests weg te moffelen. Hij beschuldigt de baas van het nationale dopinglaboratorium er ook van tests vervalst te hebben en zelfs verboden middelen verkocht te hebben.

Sponsoring

Sportgigant, Adidas, is volgens de BBC niet te spreken over de dopingschandalen bij het IAAF waardoor het corruptieschandaal nu ook financiële gevolgen lijkt te hebben. Volgens de Britse publieke zender BBC heeft de Duitse sportartikelenreus Adidas beslist om de sponsordeal met het IAAF vier jaar vroeger dan gepland op te zeggen. De beslissing kan de bond tientallen miljoenen dollars kosten.

De deal dateert van 2008 en zou normaal gezien tot 2019 lopen. De openlijke terugtrekking van een belangrijk sponsor is een zware tegenslag voor de nieuwe IAAF-voorzitter Sebastian Coe, die de reputatie van de organisatie probeert te herstellen.

De beslissing van de Duitse multinational zou er vlak na het eerste kritische rapport van WADA gekomen zijn. De nieuwe CEO van Adidas, de Deen Kasper Rorsted, zet alle zeilen bij om marktaandeel terug te winnen tegenover Amerikaanse rivalen Nike en Under Armour. Bij die strategie lijkt een samenwerking met een in diskrediet geraakte organisatie als het IAAF niet meer thuis te horen.


Gerelateerde items


Reacties